Maskers: geen superster maar superheld

Artikel Kunstbijlage Parool 3 maart met Sander Kerkhof

Doom, The Bloody Beetroots en Redshape: drie artiesten die gemaskerd optreden tijdens het dancefestival 5daysoff dat vanavond begint. Een mysterieus uiterlijk brengt steevast de geruchtenmachine opgang. Fijne reclame.

Gaat donderdag de echte Doom schuil achter het masker, of betreedt een nepperd het podium tijdens 5daysoff? Fans vroegen de afgelopen weken Paradiso om een garantie de echte Doom, Amerikaanse undergroundrapper, te zullen zien optreden. En om de verzekering geld terug te kunnen krijgen als iemand anders met het stalen gezichtsmasker de microfoon zou vasthouden.

“De geruchten op internet over een nepDoom verspreiden zich als een kankergezwel,” zegt Kees Heus van Paradiso, die de rapper geboekt heeft. “Maar we weten zeker dat we de echte Doom hebben. We hebben een werkvisum geregeld dus we hebben een kopie van zijn paspoort.”

Daniel Dumile, zoals Doom echt heet, had al voor hij twaalf jaar geleden gemaskerd ging optreden een cultstatus bereikt met de groep KMD, maar het stalen masker heeft bijgedragen aan het mysterie rond de artiest en de spanning die hangt rond zijn schaarse shows. Dat geldt ook voor de andere twee gemaskerde artiesten die optreden tijdens het electronische muziekfestival in Paradiso en de Melkweg. De Duitse technoproducer Redshape, met een masker van een glad, glanzend rood expressieloos gezicht, en het Italiaanse springpunkhouse duo The Bloody Beetroots die zich op het podium nooit laten zien zonder hun zwarte nylonkousen met witte driehoeken over de ogen, krijgen extra aandacht juist omdat ze hun gezicht niet laten zien.

Maskers in de popmuziek zijn niets nieuws, zo treedt sinds de jaren zeventig experimentele popband The Residents op met grote oogbollen als hoofden en trekt metalband Slipknot al jaren zalen vol mede dankzij weerzinwekkende Halloweenmaskers. Maar in navolging van het Franse duo Daft Punk dat halverwege de jaren negentig begon lijken de laatste jaren meer acts in de electronische hoek de mysterieuze aantrekkingskracht van het aannemen van een andere identiteit te ontdekken, en hun eigen hoofd liever verbergen achter een lap stof of stuk plastic. In Zweden doen The Knife en zusterband Fever Ray het, de Canadese houseproducer Deadmau5 treedt op met een gigantische geabstraheerde versie van een kwaadaardige kop van Mickey Mouse over zich eigen hoofd. En de Vlaamse Dr. Lektroluv draait al een aantal jaren vanachter een groen masker electro in de clubs en op grote festivals. Hij werd er een van de bekendste electro dj’s in Nederland mee. “Ik wilde met het masker de muziek laten primeren, maar ik vrees dat ik er net het tegendeel mee heb bereikt.”

Dr. Lektroluv wilde met zijn masker, groen want dat vond hij het meest passen bij de muziekstijl die hij draait, zijn oude identiteit verbloemen. Stefaan Vandenberghe, die bleek schuil te gaan achter het masker, was al bekend als technoproducer T-Quest. “Nadat ik als Dr.Lektroluv een compilatie had uitgebracht wilde ik de muziekstroming (electro) gaan promoten op de dansvloer. Omdat ik geen vooroordelen wilde creëren heb ik een andere gedaante aangenomen.”

Ook in techno proberen producers van oudsher de muziekbeleving niet te laten beïnvloeden door externe factoren als roem en reputatie of het gebrek daaraan. Dj’s en producers dienen in de schaduw te staan van de emoties die de muziek oproepen bij de luisteraar. Het vinyl wordt verpakt in sober zwart zonder hoezenpoezen, en zelfs namen van de artiest ontbreken vaak.

De Duitse technoproducer Redshape die vrijdag in Paradiso staat heeft gekozen voor een facade van diep rood. Omdat rood volgens hem live een speciale diepe sfeer creëert. In interviews verklaart hij dat verlegenheid, noch marketing of politieke statements voor hem redenen zijn om het masker te dragen. Volgens Redshape blijft er meer ruimte voor ideeën als mensen zijn echte naam of leven niet koppelen aan de tracks die hij maakt.

Alle filosofische uitleg ten spijt, Heus ziet het masker vooral als slim staaltje marketing. “Het is natuurlijk vooral imagebuilding, dat is niks nieuws. Zie je liever blanke puistenkop op het podium of iemand die zich mooi heeft aangekleed?” Ook Daft Punk heeft de roem en trouwe fanbase mede te danken aan de robothelmen die ze steevast dragen. Foto’s van de ware gezichten van Guy-Manuel de Homem-Christo en Thomas Bangalter aan het werk als Daft Punk zijn schaars. In de beginjaren werd er zoveel gespeculeerd over de identiteit van de personen achter de maskers, dat de mythevorming rond het Parijse duo de muziek bijna ontsteeg.

Het begon als grap met een serieuze ondertoon.  “We zijn een beetje beschaamd door het hele beroemdheidsidee, we willen niet herkend worden in de straat”, vertelt het duo in één van hun eerste interviews.  Mensen van dezelfde leeftijd die  een handtekening aan je vragen, meisjes die verliefd op je worden vanwege je muziek, ze moesten er niet denken. “Mensen die van onze muziek houden begrijpen dat je niet in een rock ’n roll pose op de cover van magazines hoeft te staan om goede muziek te maken.” Het duo merkte al snel dat het gebruik van maskers een hele andere, maar opwindende uitwerking had op het publiek. “Het idee van de gewone jongen die ineens een soort superkracht bezit.”

The Bloody Beetroots, op zaterdag te zien in Paradiso, willen met hun gemaskerde shows ook het bovenmenselijke van de muziek te willen benadrukken. De Italianen zeggen geïnspireerd te zijn door het zestiende eeuwse volkse improvisatietoneel Commedia del’Arte en Marvel comics. “Maskers creëren larger than live comicbook characters,” zei een van de twee in een interview. Het duo streeft niet naar de status van superster die overal herkend wordt, maar die van superheld.

Ook Doom zit in de striphelden hoek met zijn masker van Marvel Comics superschurk Dr. Doom. Victor von Doom, een geniale uitvinder die achter het ijzeren masker een mismaakt gezicht verbergt, trekt ten strijde tegen andere superhelden om zich te wreken. De rapper zelf voelt zich ook gehavend. Door het leven, door de muziekindustrie. Begin jaren negentig werd een voltooide tweede plaat van zijn groep KMD niet uitgebracht omdat de maatschappij het niet eens was met de hoes. Kort daarvoor was zijn broer, en mede KMD-lid, overleden bij een verkeersongeval.

Voor de rapper achter Doom is het masker ook een manier te kunnen rappen vanuit een ander karakter. In een online interview zegt hij: “In hiphop draait steeds maar om echtheid en dat je van de straat moet zijn, ik gebruik Doom juist als een karakter om verhalen te vertellen die een normale gast niet kan rappen.” En: “Doom is evil, maar dat betekent niet dat ik het ook ben.”

De rapper zegt ook dat het masker hem anonimiteit verschaft in het echte leven waarin hij nog op een terras kan zitten zonder aangeschoten te worden door handtekeningen jagers. Een masker dus om zich te beschermen tegen de hysterie van het volk. Zoals de Oude Grieken dat in het theater deden om zich te beschermen tegen de toorn van de Goden, die anders maar zouden denken dat de acteurs zich werkelijk slecht gedroegen.

Zorgeloos een pak melk kunnen halen betekent wel veel bombarie rond de optredens. Paradiso heeft moeten garanderen dat er niemand backstage kan komen en tijdens de show staat er extra bewaking bij het podium. “Hij komt tien minuten voor de show aan en vertrekt meteen na afloop,” zegt Heus. Dr Lektroluv, wiens werkelijk gezicht maar weinigen kennen, kan erover meepraten. “Het is soms jammer dat je niet een hele avond kan genieten van een feest en je je djcollega’s die voor of na je draaien niet altijd aan het werk kan zien. En een goed gesprek is ook niet altijd evident.” Wie mooi wil zijn moet pijn lijden, weet ook Redshape. In een volle club waar de bezoekers de temperatuur naar boven dansen druipt het vele zweet onder zijn masker uit zo zijn nek in. Bier kan alleen door een rietje. En om te kunnen roken tijdens optredens heeft hij zelfs een speciaal exemplaar laten maken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s