Delta is de tags ver voorbij

Artikel kunstbijlage Parool, 8 juli 2009

bluediversions

Beeldend kunstenaar Delta is genomineerd voor de Amsterdamprijs voor de Kunsten, ook al is zijn werk weinig in Amsterdam te zien. ‘ Dat vind ik wel lekker. Afstand tussen waar je werkt en waar je woont.’

Delta (Boris Tellegen, 40) werkt met rechthoekige vlakken op het platte doek, in houten sculpturen, in filmpjes, met stukjes karton over elkaar geplakt. “Een vriend vroeg mij een keer: ‘ word je daar niet eens moe van, steeds weer hetzelfde te maken?’ Maar zo zie ik het niet. Door één ding te doen, kan ik juist steeds dieper gaan. ”

Voor zijn futuristische werk met vlakken die ook op doek in duizelingwekkend 3D verspringen, is Tellegen genomineerd voor de Amsterdamprijs, een prijs van het Amsterdams Fonds voor de Kunst, ter waarde van 35.000 euro. Genomineerden worden ‘ beoordeeld op kwaliteit, innovativiteit en internationale ambitie’. Jaarlijks wordt de prijs uitgereikt aan drie ‘ kunstenaars of instellingen die een bijzondere bijdrage leveren aan de kunsten in Amsterdam’. De winnaars zullen worden bekendgemaakt op 27 augustus.

Dat Tellegen genomineerd is, is opmerkelijk. Want hoewel hij in Amsterdam gevestigd is, en zich in de jaren tachtig en negentig als graffitischrijver in de straten van Amsterdam heeft ontwikkeld, is zijn werk hier nauwelijks te zien geweest. De kunstenaar heeft een atelier in het Veemgebouw in de Van Diemenstraat, maar wordt vertegenwoordigd door galeries in Brussel en Londen. In Amsterdam was hij de afgelopen jaren slechts een weekje te zien, met onder anderen kunstenaar en oud-graffitimaatje Shoe, in Pakhuis De Zwijger. “Dat ik bijna niet in Amsterdam te zien ben, vind ik juist wel lekker, ” zegt Tellegen in zijn atelier. “Dat je een beetje afstand houdt tussen daar waar je werkt en daar waar je woont. Na een opening ga je naar huis en kan je het gemakkelijk van je afzetten. ”

Een bescheiden opstelling die hij ook ziet bij de meeste graffiti-jongens. “Allemaal types die de drang hebben om op te vallen en naam te maken, maar niet als persoon in de klas. Het zijn meestal niet de grootste brulapen. Ze creëren een alias, en laten die het werk doen. ” Eind jaren tachtig was Tellegen één van de jongens die Amsterdam als graffitistad aanzien gaf. Ze begonnen als jochies van dertien, veertien, kladdend in de stijl van ska en punk. Maar toen kwamen er beelden uit New York. De grote, kleurige letters die in achterbuurten op muren werden geschreven. Letters die scheef stonden, die leken te bewegen. Letters die groter dan groot op metro’s stonden. Een galeriehouder in Amsterdam haalde graffitischrijvers uit New York naar Amsterdam en die lieten niet alleen hun werk zien in de galerie, maar ook in de straten van de stad. De stijl van de Amsterdamse gastjes sloeg om, ze probeerden hun New Yorkse voorbeelden te kopiëren.

Later ontwikkelden ze hun eigen stijl. Eerst in hun schetsboekjes, later op de muren. Met onder anderen Shoe richtte Tellegen de eerste graffiticrew op in Amsterdam, USA (United Street Artists), waarmee ze halverwege de jaren tachtig de stad kleurden. Ze inspireerden veel Amsterdammers om hetzelfde te gaan doen, maar ook buiten Nederland zou de USA gekopieerd worden. Delta, niet voor niets een naam die zelf een letter is, werd bekend met zijn 3D-techniek. Tellegen ontwikkelde een stijl waardoor hij letters kon schrijven alsof ze zo van de muur te plukken waren. Velen, ook buiten Nederland, probeerden zijn stijl te kopiëren.

Met graffiti heeft Tellegen, vader van een zoontje met nog een kind op komst, nu weinig. “Ik heb er gewoon niet veel meer mee te maken. ” De drang op straat steeds zijn naam te laten zien is verdwenen. Al zet hij nog wel eens wat op de muur. Een paar jaar geleden in een tunneltje vlak bij zijn atelier, een werk met stencils, met papier op de muur geplakt. “Het werd na korte tijd al schoongemaakt. Dat is niet erg, dat hoort erbij. ” En even verderop in de Van Diemenstraat had hij een 3D-sculptuur aan een muur gehangen. “Dat heeft er wel een paar jaar gezeten. Het zag er ook uit alsof het er hoorde. ” Hoewel zijn werk al jaren weinig te maken heeft met graffiti van tags op muren, wordt Tellegen nog wel vaak in dat hokje gestopt. Hij wordt uitgenodigd voor exposities over streetart, altijd zijn er referenties naar zijn verleden. “Soms is dat belemmerend, omdat mensen vaak niet bereid zijn verder te kijken. ” Maar echt erg vindt de kunstenaar het niet. “Ik kom er ook vandaan, en dat hokje levert me veel op. Ik denk niet dat ik voor de Amsterdamprijs was genomineerd als ik niet uit de graffitiscene was voortgekomen. ” Veel van de graffiti-jongens van toen zijn grafisch ontwerper of kunstenaar geworden. Sommigen gingen naar een kunstacademie, Tellegen heeft Industrieel Ontwerpen gestudeerd in Delft. “Sommigen hebben echt radicaal afstand genomen van graffiti, ik heb me stapje voor stapje ontwikkeld. Voor mij is de ontwikkeling van mijn werk één lijn. ”

In zijn huidige werk zit nog steeds vaak zijn naam verborgen. Nog altijd gaat hij vaak uit van de letters waar hij in de jaren tachtig de Amsterdamse muren mee volzette: Delta. Juist doordat hij zich jaren beperkte tot die letters is hij vooruitgekomen, denkt de kunstenaar. Voor het ongeoefende oog zijn de letters meestal niet te destilleren uit de dans van vlakken. “Dat is voor mij ook het spelletje. ” Hij pakt er een houtsculptuur bij. “Het ging er bij deze om dat ik drie keer achter elkaar mijn naam zet, ze zo in elkaar te verweven en op te laten komen, dat je helemaal niet meer ziet dat het letters zijn. Dat ook niemand vraagt: maar wat staat er dan? ” Inmiddels maakt hij ook werken zonder letters. “Daarvoor gebruik ik de beperking van drie richtingen. De vlakken mogen maar drie kanten op wijzen. ” Hij noemt ze diversions en paper molds. De diversions (verwarringen) schetst hij en scant hij vervolgens in, waarna hij de vlakken kleurt met de computer. “Die ontwerp ik echt, en tachtig procent van het werk zit in het uitwerken, het uitvoeren. ” De paper molds zijn collages van op elkaar geplakte stukjes papier die weer eerst geschetst zijn, vervolgens gescand, uitgeprint, vergroot gekopieerd en uitgesneden. “Dat gaat veel meer op gevoel. ” De stukjes, die aan de tangrampuzzel doen denken, plakt hij weer op een groter vlak. “Door die drie richtingen aan te houden, ontstaat orde in de chaos. Ik wil willekeur in structuur krijgen, ” zegt Tellegen. “Ik heb de associatie van een landkaart van een stad die is volgebouwd, een lieflijk dorpje dat helemaal is overwoekerd door industrie. ”

Zijn autonome werk levert nog niet genoeg geld op, als grafisch ontwerper werkt hij voor opdrachtgevers. Zijn ontwerpen verschenen al vaak op streetwear van Stüssy en Wood Wood. Voor het WK voetbal 2010 heeft hij voor Nike een hele lijn ontworpen. “Als grafisch ontwerper sta je in dienst van de opdrachtgever en maak je wat er gemaakt moet worden. Zo verantwoord ik dat voor mezelf. Maar het moeilijke is dat merken je willen voor je naam als kunstenaar. Dus ja, ik maak wel steeds een afweging of ik zo’n opdracht moet aannemen of niet. ” Hij pakt een fles Malibu; eén van de honderd flessen met zijn ontwerp erop. “Hier heb ik wel over getwijfeld. Maar het betaalde belachelijk goed. En ze gaven me veel vrijheid. ”

www.deltainc.nl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s