Vier Nederlands-Antilliaanse rappers gingen naar Curaçao om de kleine hiphopscene daar vooruit te helpen. En om zelf te leren. “Die tambú van de slaven, dat is gewoon hiphop man.”

Van een mistig en koud Nederland staan rappers Fresku en Gikkels anderhalve dag later op een schoolplein waar de lucht boven de grond trilt. Terwijl de zon op hen in hakt en de zweetdruppels langs de slapen parelen, bouwen scholieren van het KAP College een geluidsset op. Wanneer de bel van de pauze gaat stromen de leerlingen naar buiten, het plein op. De achterbak van een witte gedeukte auto vouwt zich uit tot broodjeskraam. Gikkels en Fresku, uit Amsterdam en Eindhoven, beginnen de eerste schoolpleinsessie van de vele deze week in Willemstad. Onwennig eerst nog, want kennen deze leerlingen hun wel? Weten ze wel dat ze op gaan treden? En verstaan ze wel Nederlands? Hoe goed kunnen ze deze jongeren, die zo op hen lijken, maar toch zo anders zijn, inschatten?

De rappers zijn op Curaçao, van 20 – 29 november, voor het project Anti-Xchange. Het project is opgezet door Miriam Sluis, die correspondent was voor NRC en NOS, boeken schreef over de Nederlandse Antillen, en nu onder meer Stichting Kultivo Miksto runt. “We willen het zelfbeeld van de Curaçaose jeugd beïnvloeden,” zegt Sluis. “Veel jongeren hier denken dat ze beperkte mogelijkheden hebben. We willen laten zien dat je wel wat kan bereiken. En dat je iets te melden hebt, en dat ook mag en kan zeggen.” Het is moeilijk om hier je kop boven het maaiveld uit te steken, zegt Sluis. Wie zich uitspreekt, krijgt vaak meteen kritiek. “Het zou goed zijn als jongeren dat wel durven.”

Belangrijk onderdeel van het project is dan ook om de Curaçaose jeugd zelf te enthousiasmeren om verder te gaan met rap en een podium te bieden. Dus nadat Gikkels en Fresku allebei een paar nummer hebben gedaan, inmiddels is de halve school uit de schaduw gelokt en staan de leerlingen in een cirkel om hen heen, vragen ze of er ook beatboxers op het schoolplein staan. En rappers. Eerst wat schuchter grijpt een aantal jongeren hun kans. De school gilt en schreeuwt, tot aan de balustrades aan toe. De bel gaat, maar de muziek gaat nog even door. En daarna is er tijd voor heel veel foto’s en voor handtekeningen. Want de leerlingen kennen Gikkels en vooral Fresku inderdaad. En het Nederlands van de leerlingen hier was goed. “Ik weet dat dat niet op alle scholen zo is, ik heb ook op een school gezeten waar de kinderen bijna alleen maar Papiaments spraken,” zegt Fresku die in zijn jeugd zeven jaar op het eiland heeft woonde. Op het schoolplein van het PAK College sprak hij de leerlingen in het Nederlands toe, later in de week schakelt hij, ook in de workshops die hij geeft, over op de lokale taal.

In de auto, op weg het mooie grote huis met tuin en zwembad waar alle rappers slapen, volgt de ontlading van de eerste schoolpleinsessie. “Wij zijn scheppers man,” zegt Fresku. Gikkels: “Een jaar geleden bedachten we dit, en nu zitten we hier, nu doen we het.”

De rappers, behalve Fresku en Gikkels ook Adje (Amsterdam) en Hef (Hoogvliet), plus videomaker Selwyn de Wind en Robert Coblijn, de oprichter van Bijlmer Style (label, evenementenorganisatie, politieke partij in Zuidoost), zijn niet zomaar ingevlogen om een programmaatje te volgen. Ze hebben zelf mede het programma vormgegeven. Het is net zo goed hun missie, als die van de stichting. “Wij zijn hier om iets te doen voor onze mensen,” zegt Hef als Sluis een dag later vraagt of ze zin hebben om op nòg een school op te treden. Inmiddels staan er zes op het programma. “Tuurlijk, willen we dat. We zijn hier niet om te chillen, we willen werken,” zegt Adje.

Allemaal voelen ze zich verbonden met het eiland. Fresku is er het meest thuis omdat hij er zo lang gewoond heeft. Hef is er alleen geweest als baby. “Kijk die salamander, die loopt gewoon tegen de muur op!” zegt hij op zijn tweede dag op het eiland waar zijn ouders vandaan komen.  En later als hij uitkijkt over het water in Willemstad: “Raar man, om te bedenken dat hier al die tijd ook gewoon… het leven door ging.” Adje is vaker op Curaçao geweest en kent er veel familie. Gikkels, half Arubaans, half Surinaams, is er een paar jaar geleden nog op vakantie geweest, hij weet welke stranden het beste vertier hebben. Hij spreekt geen Papiaments, zijn collega van politieke partij Bijlmer Style Robert Coblijn evenmin.

“Ze zijn hier niet alleen om iets aan de jongeren hier te leren, ze zijn hier ook om zelf te leren,” zegt Sluis. Over hun eigen achtergrond. Maar ook van de jongeren hier. “Liefst doen we ook een uitwisseling de andere kant op, dat Curaçaose rappers naar Nederland gaan. De jongeren hier kunnen van de Nederlanders professionaliteit leren, politiek bewustzijn, dat teksten een boodschap kunnen hebben. En de Nederlanders kunnen leren van de meer melodieuze stijl die de rappers hier hebben, door de invloed van reggaeton, dancehall, de traditionele muziek.”

Die zangerige, ritmische stijl van rappen laten de jongeren die tijdens de schoolpleinsessies naar voren durven komen al horen. Deze sessies gelden   behalve als cultureel vermaak en ego-boost voor de scholieren ook als promotiemiddel. Voor de workshops die de rappers en De Wind en Coblijn drie dagen lang geven aan iedereen die zich er voor inschrijft, en voor het concert aan het einde van de week. De lokale media werkt flink mee. De jongens worden uitgenodigd bij tv- en radioprogramma’s, doen een sliert aan kranteninterviews. “Dat jullie uit Nederland komen, dat helpt echt, dan krijg je meer gedaan,” zegt een van de lokale rappers die met Anti-Xchange meedoet. “Hier op Curaçao wordt hiphop gezien als iets voor kinderen, het wordt niet gezien als kunstvorm,” zegt Sluis. Een ander doel van het project is om de hiphopscene op Curaçao te verstevigen. De jongeren die meedoen aan de workshops of geselecteerd worden om mee te doen met het concert worden gestimuleerd contact met elkaar te houden.

Halverwege het project neemt Sluis de jongens mee naar Savonet. Het voormalige plantagelandhuis is vorig jaar geopend als museum over de geschiedenis van Curaçao. Elia Isenia, zangeres en op het hele eiland bekend als draagster van de muzikale en orale cultuur van het eiland, vertelt de jongens daar over hun geschiedenis. Ze vertelt de jongens onder meer over tambú, een liedstijl ontstaan onder slaven op de plantages. Het heeft de vraag-antwoord structuur, en draait om tekstuele improvisatie en spitsvondigheid. Het was een codetaal om met elkaar te praten zonder dat de slaveneigenaar het begreep. “De taal was alles wat wij hadden om ons uit te drukken,” zegt Isenia. Ze maant de jongens om op te staan en om haar na te doen en na te zingen. Ze laat de jongens denkbeeldige mais stampen, handen rond een denkbeeldige stok de lucht in en met een luide ‘oeh’ neer laten komen. ‘De rappers laten zich gaan, zingen steeds luider mee en lopen uiteindelijk in een rijtje, mais zaaiend achter Isenia aan.

De jongens zijn allemaal onder de indruk van Isenia. Fresku: “wat ik dacht, dat bevestigde zij gewoon. Ik geloof dat verdriet, indrukken, tragedies van je voorouders, dat je dat allemaal meekrijgt in je DNA. En eigenlijk had zij het daar ook over. Ken je die track van mij, Is dit alles?” Hij citeert:

want nog steeds draag ik een visie en ook bepaalde tradities
die me nog bij zijn gebleven, spoken van het verleden
als mijn kindjes disciplineren door ze klappen te geven
want vroeger sloeg ik m’n kind zodat m’n baas het niet deed
ik weet het niet meer, maar ik draag het nog mee, het is een wazig idee.

Gikkels wil liefst dezelfde week nog een track met Isenia opnemen, hij heeft zijn schrijfblok er al bij gepakt. Hef, die in het in zijn raps heeft over de glorieuze en de uitzichtloze kant van het straatleven, staat na afloop op de veranda voor het landhuis. Hij kijkt uit over de groene heuvels van de voormalige plantage. “Hier stond die man dan, te chillen. En die slaven maar werken. Onze familie.”

De climax van het verblijf, het concert, wordt een climax met Curaçaos tintje. ’s Middags werkte het geluid nog prima, maar ’s avonds blijkt de stroomvoorziening in het theater ondermaats, de stoppen slaan door. Een uur na de oorspronkelijk aanvangstijd en flink veel Hollandse stress later wordt er nog een generator besteld. Drie kwartier later stormt Gikkels als eerste het podium op en de mix van Curaçaose jeugd en Nederlandse stagiaires gaat meteen los. De rappers lijken boven het podium te zweven, gelukkig dat ze zijn om voor het eerst op te treden op het eiland van hun roots. De Hollanders zijn opgelucht dat het ondanks de technische mankementen gelukt is, de Curaçaoenaren zeggen: tuurlijk zou het goedkomen. De rappers breken de snikhete tent af. En Coblijn zegt meteen na afloop: “wij gaan hier zo snel mogelijk terugkomen.”

Tien jaar nadat haar vader zelfmoord pleegde maakte Lenne Koning een voorstelling over de dood, Schaduwtijd. “De wanhoop van het verlies is onder de voorstelling gekropen.”

Een ambulance die kort de Haarlemmerweg blauw verlicht. Een jong meisje met man die voorbijlopen, vlak nadat een actrice vertelt hoe ze achter de kist aanliep, met daarin haar vader. Heel bewust liet theatermaker Lenne Koning (28) de wand van ramen van de kleine studio van het MC Theater onafgedekt. Zoals mensen in rouw steeds geconfronteerd worden met de wereld die gewoon doorgaat, zo wilde Koning de buitenwereld haar voorstelling Schaduwtijd in laten komen. “Dat werkte soms zo mooi. Dat zijn cadeautjes.” De voorstelling wordt in december dit jaar hernomen, weer in dezelfde ruimte, met nieuwe argeloze voorbijgangers die plots een diepere laag aan de voorstelling kunnen geven.

Koning maakte de voorstelling vorig jaar, tien jaar nadat haar eigen vader overleed. Hij pleegde zelfmoord toen ze zeventien was. “Ik wilde een stuk maken over hoe abstract het is dat iemand er ineens niet meer is. En over hoe mensen met dat verlies omgaan. Over die bewonderenswaardige veerkracht van mensen die zich toch weer open durven te stellen, en zich daarmee ook weer kwetsbaar maken voor nieuw verlies dat zeker gaat komen.” Ze maakte een voorstelling zonder ‘verhaaltje’, maar met losse beelden, scenes, teksten, die samen één geheel vormen. “De wanhoop van het verlies, hoe het voelt dat de grond onder je voeten vandaan valt, dat moest onder de voorstelling kruipen,” zegt Koning. “Daarin is een lach af en toe belangrijk, want daardoor stelt het publiek zich open.”

Voor ze met de twee actrices, Senna Gourdou en Khadija Massaoudi, drie weken de studio indook om de voorstelling te maken, liet ze het onderwerp een zomer lang sudderen. Koning schreef een stapel teksten, van dialogen tot filosofische verhandelingen en poëtische monologen. “Als mensen het hebben over de dood of hun verdriet, dan gaat dat bijna altijd in cliché’s. Die grond onder je voeten die wegvalt, komt altijd terug. Als je dat leest bij die overlijdensberichten denk je, nou, dat is ook altijd hetzelfde. Maar voor iedereen die het overkomt, voelt het toch zo. En niet anders.” En ook al is dood een gegeven, eigenlijk de doodnormaalste zaak van het leven, komt het toch voor iedereen ‘plotseling’, of ‘onverwacht’. En als je op de dood let, is de dood overal. In een uitzending van Man Bijt Hond hoorde ze een man over leven met het verdriet van de dood van zijn dochter zeggen, ‘het is toch leven met de handrem erop’. “Een hele mooie vertaling van het cliché,” vindt Koning. Ze hoorde een filosoof op tv een verhandeling houden over de aanwezigheid van afwezigheid. “Hij zei: ‘als ik in een café zit te wachten op een vriend, dan zie ik de afwezigheid van die vriend. En niet de afwezigheid van iemand anders’.” Dat fragment heeft geleid tot een scene waarin Khadija Massaoudi, een van de actrices, wijst op een wereldbol en zegt: ‘dit is de wereld. Maar voor mij is dit de wereld zonder mijn vader’. Ze vraagt vervolgens mensen in het publiek hoe zij de wereld zien. Tijdens een van de voorstellingen antwoordde een vrouw heel rustig: ‘ik zie de wereld zonder mijn man’,” zegt Koning. “We proberen het heel open, te doen. Het publiek moet niet het gevoel hebben dat het gebruikt wordt voor de voorstelling. We willen graag dat iedereen het samen beleeft, dat er saamhorigheidsgevoel ontstaat.” Dat er maximaal vijftig mensen publiek in de ruimte van de kleine studio kunnen helpt daarbij, denkt Koning.

Dat de theatermaker ging werken met twee vrouwen in plaats van met mannelijke acteurs was volgens haar geen bewuste keuze. “Ik wil werken met acteurs die ik interessant vind, ik moet benieuwd zijn naar wat zij over het onderwerp te melden hebben. Want zij dragen veel bij aan de voorstelling. Senna en Khadija zijn zulke acteurs.” Misschien heeft het vrouwelijke, open, zachte er ook wat mee te maken. “Ja, mijn broer ging ook heel anders om met de dood van mijn vader. Die is zo boos geweest, zo boos. Bij mij duurde dat heel lang voor ik zover was.”

“Laat een ding duidelijk zijn,” zegt Koning, ‘Schaduwtijd gaat niet over mij of mijn vader’. De teksten komen voort uit persoonlijke gevoelens, ook die van de actrices, maar ze zijn overstijgend, zegt Koning. Het gaat niet over concrete voorvallen, maar over het algemene gemis, het verdriet, de abstractie van verliezen. Iedereen moet zich erin kunnen herkennen.

“Ik denk ook dat ik die tien jaar nodig heb gehad om met afstand naar mijn eigen verdriet te kunnen kijken,” zegt Koning. “Als we aan de voorstelling aan het werk waren, dan was ik ook totaal niet met mijzelf bezig, ik dacht helemaal niet over mijn eigen verdriet na.” Twee jaar geleden maakte ze al de voorstelling Vrije Val, bij het Hollandse Nieuwe festival. Die voorstelling ging over zelfmoord. “Toen ik naar de toneelschool ging, een jaar na de dood van mijn vader, hoopte ik al dat ik ooit zulke voorstelling zou kunnen maken,” zegt Koning. “Dat ik dat mooie zou kunnen wat kunst kan doen: iets wat zo verdrietig en pijnlijk en lelijk is, maken tot iets moois waar mensen door geraakt worden.”

Schaduwtijd is te zien van 8 tot en met 10 december 2011 in het MC Theater.

Casper Reinders (41) is horeca ondernemer en verzamelaar van vintage, antiek en rariteiten. Voor zijn eigen zaken, zoals Jimmy Woo, Lion Noir en Ludwig II zocht hij zelf de kunst, de meubels en de decoratiestukken bij elkaar op markten over de hele wereld.

Papoea beelden

“Ik kom uit een familie van verzamelaars, ging van jongs af aan al met mijn moeder antiek kijken. Toen ik vijftien, zestien was ben ik begonnen met Papoea beelden. De voorouderbeeldjes van de Papoeas zien er uit als een soort ruimtewezens, heel mooi. Ik werkte dan de hele zomer bij een hoveniersbedrijf, verdiende ik in de maand iets van duizend gulden. En dat gaf ik uit aan dat soort beeldjes, ze waren zo’n tweehonderd gulden per stuk. Gelukkig heb ik ze nooit verkocht, ik heb ze onlangs terug gezet in mijn kasten.”

 Meest recente aankoop

“Een De Sede bank voor thuis, zo een met die verticale slangencomponenten. In het zwart. Ik heb hem gekocht in Antwerpen. Nieuw, kost ‘ie iets van dertig duizend euro heb ik begrepen. Belachelijk, zou ik zelf nooit kopen. Dit is echt een vintagebank, komt uit de jaren zeventig. In deze staat zou hij in Nederland twintigduizend opleveren. In België was ‘ie vijftien. Omdat ik heel veel bij die mensen kocht, kreeg ik ‘m voor tien. Maar het was eigenlijk voor een klant voor ons. Die besloot dat ‘ie m toch niet kon gebruiken en verkocht hem toen aan mij voor zeven. Zo koop ik ongeveer alles wat ik koop. Mijn geld zit in mijn zaken, dus ik moet slim kopen.”

Straaljager

“Een jaar heb ik hem laten staan in de winkel, zo’n rommelwinkel in De Negen Straatjes. Ik had steeds geen geld, hij was vijfhonderd euro, dacht steeds, mwah ik weet het niet. Maar elke keer als ik ging kijken stond hij er nog. Alsof hij voor mij bestemd was. Het is een model uit de jaren vijftig, zo groot als een onderarm. Die modellen werden door de producent geschonken aan generaals van landen die zo’n vliegtuig bestelden. Voor op je bureau. Ik zou het echt erg vinden als ik hem kwijt raakte, terwijl ik verder niet zoveel aan spullen hecht. Al klinkt dat gek misschien.”

Nog hebben

“Ik wil al vier jaar hele mooie blinds kopen voor onze ramen thuis, daar hangen nu nog Ikea-gordijnen. Ik weet ook precies wat ik wil hebben, maar dat kost best veel geld. En elke keer maak ik dan toch de keus voor zo’n bank bijvoorbeeld. Elke keer is er iets waarvan ik denk: dat is veel gaver, en dan interesseren die gordijnen me in een keer niets meer.”

Piemels

“Mijn motto is: als mijn werkster het eng of bizar vindt, dan is het goed. Ik houd niet van burgerlijke dingen. Dus ik heb ook een hele antieke piemelcollectie uit Thailand. Ik ben zo hetero als ik weet niet wat, dus sommige mensen vinden dat gek. Ik heb ze bijna allemaal gekocht bij antiquairs in Thailand. Een deel van de collectie staat nu in de vitrine van mijn zaak Ludwig II in de Reguliersdwarsstraat. De mooiste vindt ik een piemelketting, die droegen monniken aan hun broek. Die waren voor een mooi leven, veel rijkdom, dat soort dingen. En er liggen allemaal vrouwen over die piemels, heel grappig.”

Babykleren

“Voordat mijn zoon geboren werd heb ik voor hem een vintage Levi’s Red gekocht in New York. Die was zo mooi, een broekje van dertig jaar oud, prachtig versleten. Ik had hem gezien toen de winkel dicht was, dat is heel irritant. Bleek ‘ie driehonderd dollar. Dan denk je wel, oeeeeiii, koop ik nu een babybroekje van driehonderd dollar?! Mijn zoon is er allang weer uitgegroeid. Eigenlijk moet ik hem terugbrengen. Voor vierhonderd dollar, haha.”

Mooiste cadeau

“Van mijn vriendin heb ik vorig jaar een modelkerk gekregen. Helemaal van leisteen gebouwd, heel verfijnd. Zo groot als een tafel, dus daar staat hij ook op, in mijn huis. Het was wel mijn idee, haha. Ik had hem gevonden hier in Amsterdam. Bij Nelis op de Roelof Hartstraat. Die heeft de mooiste spullen.”

Nike

“Ik heb ook een tijd Nike Air Max 1 verzameld. Iets van tweehonderd paar heb ik, waaronder een paar hele bijzondere. Staan in de kelder, ik doe er niks meer mee. Zonde eigenlijk. Misschien moet ik ze weg doen. Schrijf maar op: ik doe ze weg. Maat 44.”

Rolex

“Ik houd helemaal niet van patser dingen, maar oude Rolexen… Ik heb voor mijn vriendin ook een vintage Rolex gekocht, uit de jaren vijftig. In Turkije, op de Bazar. Dat is natuurlijk gevaarlijk, maar ik wist dat het een echte was. Ik heb hem voor duizend euro gekocht, en hier heb ik ‘m wel getest. Een zelfde soort lag hier voor 2200 euro in de winkel.”

Beste vondst

“De meest geniale vondst was de partij oude Franse terrastafels en -stoelen. In één klap de terrassen voor Bo Cinq, Lion Noir en Ludwig. Had ik voor zevenenhalfduizend euro drie terrassen staan waar je anders tienduizend per terras kwijt bent. En ik vind ze zoveel karakter hebben.”

Auto

“Ik ben niet geïnteresseerd in auto’s. Ik rijd een mooie hoor, een tien jaar oude Rangerover. Aan een nieuwe auto kopen staat me tegen dat je de garage uitrijdt en hij meteen de helft minder waard is. Ik weet zeker dat van alle spullen die ik ooit gekocht heb de gemiddelde waarde minimaal verdubbeld is. Dat geeft een lekkerder gevoel. En het is ook beter dan je geld op de bank hebben staan.”

Na wat stoere rapuitstapjes is de zoete, slicke, bronstige r & b zanger in Jayh weer op de voorgrond met zijn nieuwe album Jayh Jawson. Afgelopen weekend begon zijn promo-tour.

 In de sneakerwinkel kleven wat tienermeisjes tegen de wand. Ze checken meer hun telefoon dan dat ze naar zanger Jayh durven kijken die daar op een meter afstand van hen staat op te treden. Een haag van aangewandelde jongens, sommigen met een halve liter bier in hun hand, staat bij de ingang. Jayh, zanger en rapper uit Amsterdam-Noord is op promotietour voor zijn nieuwe album Jayh Jawson dat op 19 augustus uitkomt, en voor een gympenmerk. Druk is het niet in de winkel in de Amsterdamse Poort. Het regent onafgebroken, het is na sluitingstijd.

Jayh lijkt geen moeite te hebben met de lege ruimte die voor hem ligt. Hij houdt zijn zonnebril op, dat wel, maar verder lijkt hij totaal op zijn gemak. Hij kletst, maakt af en toe een praatje, danst door de ruimte en zingt vol overgave. Dan breekt, midden in een swingend nummer, de haag voor de ingang in twee. Een scootmobiel zoeft de winkel binnen. Erop een grijze dame. Middenin de winkel komt haar mobiel tot stilstand, haar schouders en handen gaan meteen ritmisch de lucht in voor een zittend dansje. Het publiek juicht en lacht. Jayh draagt het volgende nummer aan haar op. “Ik Leef, speciaal voor deze mooie dame.”

Waar hij zijn talent om te entertainen en performen vandaan heeft, Jayh weet het niet. “Vroeger wilde ik altijd als eerste op een verjaardag zijn, om te voorkomen dat ik dat rondje moest maken langs de al aanwezige gasten,” zegt Jayh tijdens het interview na het optreden. “Ik wilde nooit in de spotlights staan, ik wilde muziek maken achter de schermen.”

Jayh (29), echte naam Jaouad Ait Taleb Nasser, zingt pas een jaar of vijf. In de kerk leerde hij toetsen spelen, hij werd producer en rapte. In 2005 scoorde hij met een hele rits van andere artiesten de hit Wat wil je doen met The Partysquad. Het refrein bedacht Jayh, en zong hij zelf. “Niemand wilde mijn liedjes zingen, dus moest ik het maar zelf doen,” zegt Jayh nu over zijn stap naar de voorgrond. Hij bracht zoete liedjes uit, zoals de grote FunX-hit Mijn Baby, een liefdevol zouk-nummer. De r ’n b liedjes kwamen, met samenwerkingen met rappers, uit op zijn debuut EP Jayh.nl, in 2009. Daarna had Jayh het even gehad met zijn zoete imago. “Ik ben niet alleen die lieve jongen,” zegt de zanger die ook bij hiphopformatie THC heeft gezeten, waar succesvolle criminele activiteiten en makkelijke meisjes de belangrijkste onderwerpen waren voor nummers. “Ik wil als artiest me helemaal laten zien.”
Dus ging hij terug naar de hiphop met raps vol stoere praat. Met rapper Adje, oude bekende uit Noord, en producer Reverse bracht hij vorig jaar de Slordig Mixtape uit, met de hit Fock Wachten.

Stoer rappen èn een carrière in gevoelige zang, dat lijkt en lastige combinatie in de door testosteron gedreven hiphopwereld. Maar volgens Jayh vinden alle rappers hem geweldig. “Al kon het vroeger in mijn buurt in Noord echt niet: een jongen die zingt.” De Amerikaanse r’ n b ster R. Kelly is Jayh’s voorbeeld. “Hij is heel gevoelig en sexy, maar brengt het op een stoere manier.”

Jayh’s nieuwe plaat is ook niet van sex gespeend. Hij zingt dat hij ‘de klus’ gaat klaren, fluistert ‘wil je stoeien nu, voel het groeien nu’. “Dat is r’ n b hè,” zegt Jayh. Er staan ook echte liefdesliedjes op vol kuis verlangen, en weer een zouknummer. “Op Curacao is dat dè muziek, ik wil zouk graag een plek geven hier,” zegt Jayh. “Dat voel ik ook zo met r ’n b.”

Het nummer Ik Leef gaat over alles uit het leven halen, zorgen opzij zetten en genieten van wat er is. In de gympenwinkel brengt Jayh het nummer als een serenade aan de grijze dame in de scootmobiel. Wanneer het refrein eraan zit te komen, de muziek aanzwelt en Jayh zijn longen volzuigt, besluit de vrouw uit haar karretje te stappen. Voorzichtig, langzaam. Daar gaat ze, steunend op haar stuur, terwijl Jayh zingt ‘ik denk niet aan morgen, ik leef, ik leef’. De vrouw laat het stuur los en doet voorzichtig een dansje.

Het album Jayh Jawson is vanaf 19 augustus te koop.

Zuidoost is zaterdag het podium voor de nieuwste grootstedelijke muziek, dans, poetry en kunst, tijdens de eerste editie van het festival Metro54.

De metro, neem Geinlijn 54, is zowel de brug als de kloof tussen Zuidoost en ‘de stad’, zoals Zuidoosters de rest van Amsterdam noemen. Taak van het festival is om die twee werelden zaterdag bij elkaar op een festivalterrein naast de ArenA te krijgen, want Metro54 is er voor alle Amsterdammers. “Bijvoorbeeld door acts te boeken die bij mensen in de stad heel populair zijn, zoals de Londense dubstepproducer Coki. Zijn energie sluit goed aan op de energie in de Bijlmer,” zegt Amal Alhaag, die als programmeur in de Tolhuistuin leerde hoe je mensen moet verleiden het centrum te verlaten. “We doen het ook door samen te werken met organisaties uit de stad, zoals Vage Gasten.” Het programma is breed, van de Surinaamse kaskawina band La Rouge, via de Jamaicaanse dancehall ster Busy Signal tot de experimentele van Onra uit Parijs.

Een van de doelen van het festival, dat financieel ondersteund wordt door stadsdeel Zuidoost en verder betaald wordt met bijdragen van fondsen en partners, is om het talent uit de Bijlmer een podium te geven en een plek te creëren waar de grootstedelijke kunst kan bloeien. Metro54 won de pitch die het stadsdeel hiervoor twee jaar geleden uitschreef, en organiseerde vorig jaar een kleine blockjam om een netwerk te bouwen met organisaties en aan te voelen wat wel en niet werkt.

Een van de Zuidoost artiesten die, naast de internationale namen, op Metro54 optreedt is rapper Skinto, Jelani Sams (23). Zijn vader, die reggaemuzikant is, leerde hem zijn stem te gebruiken. Na een periode in TK Jive, het best omschreven als een opzwepende Caribische hiphop boyband, ging Skinto solo. Hij maakte naam met zijn grimey dupstepsound, zijn supersnelle rapstijl en energieke optredens. Hij werkte samen met Zwart Licht, ook een hiphopact uit Zuidoost. Nu werkt hij aan zijn debuutalbum. “Iedereen denkt altijd dat Bijlmer gangstertown is. Maar er komt hier nu zoveel shit vandaan. Zwart Licht, M.O. & Brakko, Dret & Krulle, Gikkels. Die  mensen treden op in Deventer, in Den Haag. De Bijlmer komt nu overal.” Heel wat anders dan toen hij opgroeide. “Ik heb vroeger niet meegekregen dat er iemand in de Bijlmer was die op wat grotere schaal dingen deed.”

Of de Bijlmer een eigen sound heeft, dat vindt Skinto een lastige vraag. “Maar ik denk dat onze overeenkomst is: wij komen van niks, dus we geven alles. Vooral op het podium. Ik ook, ik denk: maakt niet uit hoe groot je bent, hoe dope je bent met je lyrics, ik ga op het podium toch meer knallen.” Hij moest een keer in Antwerpen optreden. “Ik had nooit gedacht dat ze daar van me gehoord hadden. Maar ze konden gewoon stukken tekst mee zingen. Dat vond ik te gek, ik ben toch gewoon een jongen uit de Bijlmer.”

Skinto treedt zaterdag op voor Zwart Licht, zijn collega’s uit de Bijlmer. Een mooi blok harde, energieke hiphop. Voor zijn debuutalbum, waar hij nu aan werkt, wil hij iets meer terug naar de muziek waar hij vroeger naar luisterde: reggae, r&b, gospel. “Ik wil wat meer zingen. En die brag & boast dingen, dat roepen dat je de beste bent, dat kan ik nu ook wel. Ik wil meer werken met thema’s in mijn muziek, ik wil dat mensen zich kunnen inleven in mijn nummers.” Eerst brengt Skinto aan het einde van de zomer nog een nieuwe EP uit, Speeltijd is over.

Behalve muzikaal talent uit Zuidoost, toont Metro54 ook kunsttalent uit het stadsdeel. Er is een fotoexpositie te zien van lokaal talent, er is spoken word uit de buurt en mode-ontwerpers uit Zuidoost tonen hun creaties. Dat allemaal ingebed in een nationaal en internationaal programma. Alhaag: “Het is voor ons heel spannend om te zien of het lukt om een mix van mensen naar het festival te krijgen.” Kaarten zijn maar zeven euro aan de deur, ‘geld is in Zuidoost toch eerder een drempel’. Volgens Skinto is er in de Bijlmer nooit een pijl op te trekken. “Soms komt er niemand, soms is iedereen er. Je kan maar een ding zeggen: de Bijlmer is unpredictable.”